در راستای مسئولیت اجتماعی پایگاه خبری ۳۶۰ اقتصاد، با جناب آقای رضا سهیلی (وکیل پایه یک دادگستری و استاد دانشگاه) در خصوص نحوه اخذ ضمانت از کارکنان جهت جبران مسئولیت مدنی و خسارات ناشی از عملکرد فردی یا حسن انجام کار، به گفتگو نشستیم.
سوال: همانطور که میدانید بیشترین دغدغه کارفرمایان، اخذ چک یا سفته بابت ضمانت در بدو استخدام است. از نظر حقوقی کدامیک برای وصول خسارات ناشی از عملکرد مستخدم کارآمدتر است؟
پاسخ: ضمانت حسن انجام کار تعهدی است که کارگر به کارفرما میدهد تا از انجام صحیح و کامل وظایف و تعهدات شغلی اطمینان حاصل شود. این تضمین میتواند چک یا سفته باشد که در صورت تخلف یا عدم انجام تعهدات، کارفرما بتواند از آن برای جبران خسارت استفاده کند.
توصیه بنده به کارفرمایان، اخذ «چک» بابت ضمانت است؛ چراکه ضمانت اجرای چک از سفته قویتر است. تفاوت عمدهای که برای کارفرمایان حائز اهمیت است، این است که اگر چک در موعد مقرر پرداخت نشود و برگشت بخورد، تحت شرایطی صادرکننده ممکن است تحت تعقیب کیفری قرار گیرد. اما در مورد سفته، تنها تعهد مدنی وجود دارد و رسیدگی به آن صرفاً از طریق دادگاههای حقوقی انجام میشود. با این حال، با توجه به ماهیت روابط کارگری و کارفرمایی، در اکثریت موارد «سفته» ابزار مورد مطالبه شرکتها در زمان استخدام است.
سوال: آیا اخذ سفته یا چک از فرد استخدام شده، از منظر قانون کار و سایر قوانین، جرم تلقی میگردد؟
پاسخ: دریافت سفته در قرارداد کار به عنوان ضمانت حسن انجام کار، طبق قوانین کار و سایر قوانین فعلی ایران کاملاً قانونی است و جرم محسوب نمیشود.
سوال: آیا سفتههایی که توسط کارکنان تحویل میشود، به راحتی قابل وصول است؟
پاسخ: سفته اصالتاً یک سند پرداخت است و در حالت عادی قابلیت وصول دارد. اما در خصوص سفتهای که بابت حسن انجام کار صادر شده، باید توجه داشت که طبق قوانین، کارفرما تنها زمانی میتواند وجه آن را مطالبه کند که بتواند با اسناد و مدارک مشخص، ورود خسارت از سوی کارمند یا کارگر را در مراجع قانونی اثبات کند. در غیر این صورت، مطالبه وجه سفته فاقد وجاهت قانونی خواهد بود.
بیشک یکی از عواقب خطرناک برای کارفرما این است که اگر استفاده غیرقانونی از این سند تجاری (که نزد او امانت است) اثبات شود، شکایت کیفری با موضوع «خیانت در امانت» را به دنبال خواهد داشت که میتواند منجر به محکومیت کارفرما گردد.
توصیههای نهایی وکیل:
جناب آقای رضا سهیلی در پایان، توصیههای حقوقی ذیل را برای طرفین رابطه کار مطرح کردند:
توصیه به کارفرمایان:
۱. در زمان اخذ سفته، حتماً شرایط شکلی را رعایت کرده و عبارت «بابت ضمانت حسن انجام کار» را در متن سفته قید کنید.
۲. حتماً شماره سفته دریافتی را در متن قرارداد کار درج نمایید.
۳. در زمان بروز تخلف، بدون اثبات قانونی خسارت، اقدام به وصول سفته نکنید تا از عواقب قانونی در امان بمانید.
۴. با رعایت حقوق کارکنان و درج دقیق شرایط در قرارداد و اخذ مشاوره از وکلای رسمی دادگستری، از بروز اختلافات حقوقی پیشگیری نمایید.
توصیه به کارگران و کارمندان:
۱. در زمان سپردن سفته، حتماً در قسمت «بابت»، عبارت «ضمانت حسن انجام کار قرارداد کار» را قید کنید.
۲. از درج تاریخ در سفته ضمانت خودداری نمایید.
۳. نام شرکت یا مؤسسه محل استخدام را در سفته قید کنید.
۴. حتماً رسید ممهور به مهر و امضای صاحبان امضای مجموعه را بابت تحویل سفته دریافت کنید یا تصویر سفته را به امضای کارفرما رسانده و نزد خود نگه دارید.
۵. حتماً شماره سفته تحویلی را در متن قرارداد کار خود درج و چک کنید.
۶. بلافاصله پس از پایان قرارداد کار و قطع همکاری، نسبت به استرداد سفته ضمانت خود اقدام نمایید.
و من الله التوفیق
