به گزارش ماهنامه اقتصاد ۳۶۰
آسیا تایمز: آسیای مرکزی در میانه رقابت ترامپ، شی و پوتین؛ فرصت استقلال یا خطر نفوذ؟
به گزارش واحد بین الملل خبرگزاری صبح اقتصاد به نقل از روزنامه آستانه تایمز، اجلاس شنجن در ۱۹ نوامبر که در حاشیه نشستهای سازمان همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) برگزار شد، نمادگرایی غیرقابل انکاری به همراه داشت و ناگزیر مقایسههایی را با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵، زمانی که رهبران متفقین در مورد نظم پس از جنگ بحث کردند، زنده کرد.
با این حال این اجلاس پیشرفت ملموس کمی در مورد درگیریها و اختلافاتی که رهبران را گرد هم آورده بود، به همراه داشت.
این سه نفر بیانیهای نمادین صادر کردند که در آن مجدداً تأکید شد که جنگ هستهای هرگز نباید رخ دهد و توافق کردند که گفتگو را برای کاهش خطرات هستهای دنبال کنند، اما هیچ مذاکرهای در مورد کنترل تسلیحات یا پیشرفتی در مورد اوکراین، ایران، تجارت یا سایر اختلافات بزرگ اعلام نکردند و این نمایشی تاریخی با محتوای سادهتر بود.
این تمایز برای آسیای مرکزی، منطقهای که بین روسیه و چین قرار دارد، به طور فزایندهای به مسیرهای تجارت جهانی متصل است و برای حفظ روابط با ایالات متحده، اروپا و سایر شرکا تلاش میکند، اهمیت دارد.
اگر این نشست نگاهی اجمالی به جهانی که توسط بزرگترین قدرتهایش مدیریت میشود، ارائه داد، آیا نشاندهنده تغییر در نظام بینالملل بود یا صرفاً نشان داد که توافق برای آنها چقدر دشوار است؟
هیچ معامله ژئوپلیتیکی جدیدی در کار نیست
تمور عمروف، پژوهشگر مرکز کارنگی روسیه اوراسیا که تحقیقاتش بر سیاستهای خارجی و داخلی آسیای مرکزی و روابط چین با روسیه و منطقه متمرکز است، شواهد کمی میبیند که این اجلاس نشاندهنده یک تغییر اساسی ژئوپلیتیکی باشد.
وی گفت: برای کشورهایی مانند قزاقستان یا دیگر کشورهای آسیای مرکزی، این لزوماً به معنای بد بودن دوره نیست و در واقع زمینه زیادی برای مانور فراهم میکند.
عمروف افزود: فکر نمیکنم که این اجلاس سهجانبه فصل جدیدی را در تاریخ سیاست جهانی آغاز کرده باشد.
وی این گردهمایی را نه یک پیشرفت، بلکه عمدتاً نمادین میداند و نتایج محدود آن را منعکسکننده وضعیت فعلی روابط بینالملل میداند.
وی گفت: این واقعیت که رهبران فقط میتوانند بر سر اصول کلی و رسمی به توافق برسند، نشان میدهد که تطبیق منافع متضاد آنها چقدر دشوار است.
عمروف بیان کرد: با توجه به وضعیت سیاست بینالملل و اختلافات میان سه قدرت، بعید بودن رسیدن به توافق در این جلسه بسیار آشکار بود.
اما وی در مورد تفسیر این بی ثباتی به عنوان امری لزوماً منفی برای کشورهایی که بین قدرتهای رقیب گرفتار شدهاند، هشدار داد.
عمروف گفت: برای کشورهایی مانند قزاقستان یا سایر کشورهای آسیای مرکزی، یا سایر مناطقی که بین این کشورها قرار دارند و در رقابت یا رویارویی هستند، این لزوماً به معنای دوره بد یا دوران تاریکی نیست.
وی خاطرنشان کرد که این فضا میتواند فرصتهایی را برای همکاری عمیقتر با شرکای مختلف ایجاد کند مشروط بر اینکه دولتهای منطقهای بتوانند توجهی را که دریافت میکنند به مزایای ملموس تبدیل کنند.
وی ادامه داد: دولتهای آسیای مرکزی که به دنبال کردن منافع متضاد عادت کردهاند، در دیپلماسی چندجانبه مهارت پیدا کردهاند.
عمروف گفت که افزایش حضور بینالمللی این منطقه تصادفی نیست، زیرا کشورها به دنبال تبدیل حرکت ژئوپلیتیکی فعلی به چیزی ملموستر هستند با این حال، چالش این است که دسترسی دیپلماتیک را به مشارکتهای اقتصادی، سرمایهگذاری، ارتباط و اهرم سیاسی تبدیل کنند.
خطر قرار گرفتن در نقشه شخص دیگری
کن موریاسو، عضو ارشد موسسه هادسون که بر آسیای بزرگ تمرکز دارد، دیدگاه محتاطانهتری نسبت به معنای توافق قدرتهای بزرگ برای کشورهای سراسر اوراسیا دارد.
وی خاطرنشان میکند که واشنگتن باید در مورد نهادینه کردن یک قالب سهجانبه با پکن و مسکو محتاط باشد و هشدار میدهد که ایالات متحده ممکن است خود را در موقعیتی از نظر ساختاری نامساعد در مذاکره بیابد.
موریاسو در اظهارنظری گفت: باور ندارم که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای تقسیم جهان به حوزههای نفوذ با شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین به چین رفته باشد.
موریاسو، قزاقستان، ازبکستان و آذربایجان را در میان کشورهایی با موقعیت راهبردی میداند که منافعشان شامل حفظ استقلالشان میشود.
وی معتقد است که ترامپ اهداف خاصی از جمله کاهش تسلیحات هستهای را دنبال میکرد و به دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک امیدوار بود.
موریاسو گفت: مشکل اساسی این است که چین و روسیه منافع راهبردی مشترکی در به چالش کشیدن رهبری جهانی ایالات متحده دارند و این امر به طور بالقوه واشنگتن را در موقعیت دو در برابر یک قرار میدهد.
وی قزاقستان، ازبکستان، آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، پاکستان، مغولستان و مجارستان را از جمله کشورهایی با موقعیت راهبردی میداند که منافع آنها شامل حفظ استقلالشان میشود.
استدلال وی هشداری برای قزاقستان و منطقه وسیعتر دارد: جهانی که حول حوزههای نفوذ سازماندهی شده باشد، میتواند فضا را برای سیاست خارجی مستقل تنگ کند، در چنین سناریویی، قزاقستان میتواند به جای اینکه به عنوان یک بازیگر مستقل که اولویتهای خود را دنبال میکند، دیده شود، از دریچه نفوذ سنتی روسیه یا گسترش دسترسی قارهای چین دیده شود و این به طور دقیق همان نتیجهای است که دیپلماسی متعادل و سازنده آستانه برای جلوگیری از آن طراحی شده است.
